+31(0)77 351 50 41

St. Martinusstraat 5

5911 CJ Venlo

info@meulenkampadvocaten.nl

algemeen adres

Staatssteun: rechter verklaart koopovereenkomst geheel nietig

Het verlenen van staatssteun bij grondtransacties kan tot grote financiële gevolgen leiden bij overheden. Dat blijkt uit het arrest, dat het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 6 november 2018 heeft gewezen in de zaak tussen de gemeente Harlingen en Spaansen.

De gemeente Harlingen had in 2009 een koopovereenkomst gesloten met Spaansen, op grond waarvan de gemeente de gronden, waarop het bedrijf van Spaansen was gevestigd heeft gekocht voor een totaalbedrag van 8.500.000,--. De gemeente betaalde eerst een bedrag van € 6.500.000,-- en zou het aanvullende bedrag van € 2.000.000,-- betalen, nadat Spaansen zijn onderneming naar een andere locatie zou hebben verplaatst. In ieder geval moest het aanvullende bedrag van € 2.000.000,-- door de gemeente binnen vijf jaar na het sluiten van de overeenkomst worden voldaan, ongeacht of het bedrijf van Spaansen zou zijn verplaatst.

In 2011 verzocht Spaansen de gemeente om betaling van het resterende bedrag van € 2.000.000,--. De gemeente weigerde dat.

De gemeente stelde zich op het standpunt dat de overeengekomen koopprijs onrechtmatige staatssteun zou opleveren. Om die reden vond de gemeente dat ze het bedrag van € 2.000.000,-- niet zou hoeven te betalen. Ook meende de gemeente dat Spaansen een deel van het eerder betaalde bedrag van de € 6.500.000,-- zou moeten terugbetalen.

De rechtbank stelde de gemeente in het gelijk en verklaarde de koopovereenkomst partieel nietig: de koopprijs werd verlaagd tot een marktconform bedrag.

Spaansen legde zich niet neer bij het oordeel van de rechtbank en ging in hoger beroep bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Het gerechtshof oordeelde anders dan de rechtbank. Het hof was het eens met de rechtbank dat er sprake is van staatssteun, maar oordeelde dat de gevolgen daarvan veel verder gaan dan dat de rechtbank vond.

Het hof oordeelde dat de koopovereenkomst tussen de gemeente en Spaansen een steunmaatregel in de zin van artikel 107 lid 1 VWEU bevat, die niet is uitgezonderd van een melding op grond van artikel 108 lid 3 VWEU. De steunmaatregel was door de gemeente niet bij de Europese Commissie gemeld. Het gevolg daarvan was volgens het hof dat de steun onrechtmatig was. Het hof oordeelde vervolgens dat de verstoring van de mededinging in de gegeven omstandigheden wordt hersteld door nietigheid van de gehele koopovereenkomst.

De koopprijs staat volgens het hof in onverbrekelijk verband met de rest van de overeenkomst en om die reden is partiële nietigheid niet mogelijk.

De consequentie van de gehele nietigheid van de koopovereenkomst betekent dat levering van de gronden door Spaansen aan de gemeente van meet af aan nietig is.

Spaansen is dus altijd eigenaar gebleven van de gronden.

De gemeente moet het bedrag van € 6.500.000,-- dat zij aan Spaansen heeft betaald terugvorderen. Hier loopt de gemeente dan ook een restitutierisico.

Van belang is voor gemeenten om zich te realiseren dat de gevolgen van ongeoorloofde staatsteun bij grondtransacties zeer verstrekkend kunnen zijn.

Het is dan ook van belang om voor het aangaan van een koopovereenkomst waar mogelijk staatsteun speelt, een grondige staatsteuncheck te laten uitvoeren.

Voor vragen over staatsteun kunt u contact opnemen met Margo van Nisselroij

Terug naar overzicht
© Meulenkamp Advocaten Venlo - 2019
Created by LR Internet &