+31(0)77 351 50 41

St. Martinusstraat 5

5911 CJ Venlo

info@meulenkampadvocaten.nl

algemeen adres

Ruimere toegang tot de bestuursrechter bij omgevingsrechtelijke besluiten

Op 14 januari 2021 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie een belangwekkend arrest  (hierna: het Varkens in Nood-arrest) gewezen, dat grote gevolgen heeft voor het Nederlandse bestuursprocesrecht.

Voordat het Varkens in Nood-arrest werd gewezen, werden belanghebbenden bij de Nederlandse bestuursrechter regelmatig niet-ontvankelijk verklaard op grond van artikel 6:13 van de Algemene Wet Bestuursrecht, als zij geen zienswijzen hadden  ingediend tegen ontwerpbesluit in de voorbereidende fase van dat besluit. In het Varkens in Nood-arrest oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie echter dat artikel 6:13 van de Algemene Wet Bestuursrecht voor milieubesluiten in strijd is met het Verdrag van Aarhus. Dit Verdrag waarborgt de rechten van burgers betreffende de toegang tot informatie, inspraak in besluitvorming en toegang tot de rechter wat betreft milieuaangelegenheden.

Voor de Nederlandse rechtspraktijk was sinds het Varkens in Nood-arrest de vraag voor wie en voor welke besluiten de rechtsregels uit dit arrest precies gelden.

In de uitspraak van 14 april 2021 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State antwoord gegeven en een voor de Nederlandse rechtspraktijk richting gevende uitspraak gedaan.
De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State geeft in de uitspraak van 14 april 2021 aan dat artikel 6:13 AWB aanpassing behoeft van de wetgever.

In de tussentijd kiest de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, in afwachting van een oplossing van de wetgever, voor een voor de rechtsbescherming van de burgers ruimhartige uitleg. Vooral ook om te verzekeren dat het ruime beroepsrecht, dat uit het Verdrag van Aarhus voortvloeit, niet te beperkt wordt uitgelegd.

Belanghebbenden kunnen in beginsel in alle omgevingsrechtelijke zaken, waarin de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure van toepassing is, gebruik maken van het ruimere toegangsrecht tot de bestuursrechter. Daaronder vallen dan in elk geval, maar niet alleen, besluiten op grond van de Wet Milieubeheer, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, de Tracéwet , de Wet ruimtelijke ordening en de Wet Natuurbescherming.

Er hoeft in zaken, waarin de verruiming van de toegang tot de bestuursrechter geldt, niet eerst een zienswijze te worden ingediend en belanghebbenden mogen ook beroep indienen tegen onderdelen van het besluit, waartegen ze niet eerder een zienswijze hebben ingediend. Het is daarbij wel goed om te bedenken dat  deze ruimere toegang tot de bestuursrechter niet geldt voor omgevingsrechtelijke besluiten, die met de reguliere procedure worden voorbereid.

Na de uitspraak d.d. 14 april 2021 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State vervolgens nog een tweede richtinggevende uitspraak gedaan op 4 mei 2021, die ook verband houdt met de verruiming van de toegang tot de rechter bij bepaalde omgevingsrechtelijke besluiten. Uit die uitspraak volgt dat als het omgevingsrecht aan een ieder de mogelijkheid biedt om een zienswijze in te dienen tegen een ontwerp besluit, diegene die een zienswijze heeft ingediend, ook beroep bij de bestuursrechter mag indienen tegen het definitieve besluit.  Dat kan dus ook een niet-belanghebbende partij zijn. Ook dit volgt uit het hiervoor genoemde Varkens in Nood-arrest.

De verwachting is, samenvattend, dat door de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van State nu meer partijen toegang zullen krijgen tot de bestuursrechter.

Maar, de partijen, die een ruimere toegang krijgen tot de bestuursrechter, zijn er dan nog niet.
De Afdeling Bestuursrechtspraak merkt in de uitspraak van 4 mei 2021 op dat een niet  belanghebbende partij vaak het relativiteitsvereiste ( zie artikel 8:69a Awb) in de procedure op zijn weg zal vinden. Op grond van het relativiteitsvereiste kan iemand geen succesvol beroep doen op een rechtsregel, als die niet is geschreven om zijn belangen te beschermen. Dit zal naar verwachting de kansen van een niet-belanghebbende op een succesvol beroep bij de bestuursrechter beperken.

De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft voor de duidelijkheid de nieuwe situatie in het omgevingsrecht op hoofdlijnen in beeld gebracht in een handig schema, dat is gepubliceerd op de website van de Raad van State (zie: www.raadvanstate.nl).

Terug naar overzicht
© Meulenkamp Advocaten Venlo - 2021
Created by LR Internet &